حسادت یک حالت عاطفی پیچیده است که با رنجش، ترس، احساس ناامنی و تمایل به مالکیت همراه می باشد کودکان اوتیسم مانند سایر کودکان قادر به تجربه‌ی این حس منفی هستند؛ هرچند به دلیل مشکلات ارتباطی و محدودیت در ابراز احساسات و نحوه بروز آنها با یکدیگر متفاوت هستند اما این کودکان به دلیل تغییرات ناگهانی در برنامه روزمره زندگیشان یا با ورود فردی به اعضای خانوادشان دچار اضطراب و در نهایت باعث حس حسادت در کودک مبتلا به اوتیسم می شود.
درک دقیق علائم و عوامل به وجود آمدن حسادت، به والدین و متخصصان این امکان را میدهد تا با آموزش مهارت‌های تنظیم هیجان و ابراز غیرکلامی، به مدیریت این احساس به آنها کمک شود.
آیا حسادت کودکان طبیعی است ؟
آنچه که باید دانست این است که حسادت در کودکان یک واکنش طبیعی و بخشی از رشد عاطفی و اجتماعی آنها به‌حساب می‌آید این احساس زمانی شدت می گیرد که کودک جایگاهی از خود در خانواده، مدرسه یا جامعه پیدا نکند تحت این شرایط، اگر حسادت به طور مکرر و بدون مدیریت ادامه یابد، می‌تواند بر رفتار، عزت نفس و روابط اجتماعی کودک تأثیر بسیار منفی بگذارد.
کودکان اوتیسم به‌طور ناگهانی برای جلب توجه در جمع شروع به تقلید و رفتار دیگرن میکنند که این کار از روی حسادت رخ میدهد این واکنش‌ها گاهی با پرخاش یا کناره‌گیری بدون دلیل واضح همراه است و در برخی دیگر موقعیت‌های اجتماعی خاص، کودک دچار بی‌قراری یا گریه میشود.
نشانه های حسادت در کودکان اوتیسم
نشانه حسادت در کودکان اوتیسم با دیگران کودکات عادی متفاوت می باشد برخی از این نشانه‌ها عبارتند از:
افزایش رفتارهای تکراری: کودک به دلیل حسادت، رفتارهای کلیشه‌ای مانند تکان دادن دست‌ها یا تکرار کلمات خاص را انجام می دهد.
افسردگی یا کناره‌گیری: برخی از کودکان اوتیسم در مواجهه با احساسات پیچیده، منزوی می‌شوند و از ارتباط گرفتن با دیگران دوری می کنند.
واکنش‌های هیجانی شدید: کودکان اوتیسم در صورت حسادت، دچار رفتارهای احساسی شدید می شوند،گریه و فریاد یا رفتارهای پرخاشگرانه را از خودشان نشان میدهند.
چسبندگی به والدین: کودکان اوتیسم زمانی که احساس حسادت میکنند، به شدت به والدین خود وابسته می‌شوند و نمی‌خواهند آنها را ترک کنند.
اختلال در خواب و تغذیه: تغییرات هیجانی باعث بی‌خوابی، کاهش اشتها یا حتی افزایش رفتارهای غذایی ناسالم در کودک میشود.
در ادامه بخوانید : تا چه سنی حرف نزدن کودک طبیعی است؟
تفاوت حسادت در کودکان اوتیسم
کودکان اوتیسم به دلیل ویژگی‌های خاص شناختی و هیجانی خود، حسادت را به شیوه‌ای متفاوت از دیگر کودکان تجربه می کنند برخی از دلایل این تفاوت‌ها عبارتند از:
- نقص در نظریه ذهن
- حساسیت به تغییرات محیطی
- مشکلات در تنظیم هیجانی
- تمایل به ارتباط محدود
راه های مدیریت و مقابله با حسادت در کودکان اوتیسم
با توجه به اینکه کودکان اوتیسم به شیوه‌ای متفاوت حسادت را تجربه میکنند، راهکارهای خاصی برای کمک به آنها در تنظیم این احساس لازم است برخی از این راهکارها عبارتند از:
- استفاده از روش‌های بصری
- حفظ روال‌های روزانه
- آموزش مهارت‌های تنظیم هیجانی
- ایجاد فرصت‌های برابر برای توجه و محبت
- تقویت رفتارهای مثبت
- ارائه توضیحات ساده و روشن
- کمک گرفتن از متخصصان
- آموزش مهارت‌های همدلی
- تقویت اعتماد به نفس
- برقراری عدالت در خانواده
انواع حسادت در کودکان
حسادت یک حس عاطفی ذاتی است که در موقعیت‌ها و شرایط خاص به‌شدت تحریک شده و روابط اجتماعی، کاری و خانوادگی را تحت‌تأثیر قرار داده می شود و باعث ایجاد مشکلاتی بزرگ خواهد شد در ادامه با انواع رایج حسادت در کودکان اشاره می شود :
- حسادت خواهر و برادر
- حسادت در میان همسالان
- حسادت در خصوص دارایی‌های دیگران
- حسادت در مورد موفقیت
- حسادت در روابط اجتماعی
و همچنین ببینید : اگر اوتیسم درمان نشود چه میشود؟
دلایل حسادت در کودکان چیست ؟
شناسایی دلایل حسادت در کودکان برای مدیریت این حس و ایجاد یک محیط حمایتی و متعادل به والدین کمک زیادی می‌کند.
دلایل اصلی حسادت کودکان عبارتند از :
- نوازش بیش از حد
- مقایسه کردن
- والدین نگران و محافظت‌کننده‌تر
- رقابت ناسالم
- فرزندپروری بیش از حد کنترلی
- مهارت‌ها یا حسادت تحصیلی
- حسادت خواهر و برادر
- تغییرات در خانواده
- کمبود منابع مالی یا مادی
- تفاوت در ویژگی‌های ظاهری یا جسمانی
چه تفاوتی بین حسادت در کودکان اوتیسم با سایر کودکان وجود دارد؟
این تفاوت‌ها شامل موارد زیر است:
کودکان اوتیسم کمتر احساسات خود را با کلمات بیان میکنند و بیشتر از رفتارها برای انتقال حس خود استفاده میکنند.
توانایی درک احساسات دیگران و موقعیت‌های اجتماعی برای کودکان اوتیسم محدودتر است که این باعث پیچیده شدن حسادت میشود.
گاهی کودکان اوتیسم روی یک موضوع خاص تمرکز میکنند و این باعث میشود نسبت به توجه به آن موضوع حساسیت بیشتری داشته باشند.
حسادت به اشکال متفاوتی مثل تکرار حرکات یا صحبت‌های تکراری بروز کند.
سخن آخر
حسادت در کودکان اوتیسم یک پدیده طبیعی و قابل درک است که با توجه به ویژگی‌های خاص این کودکان، نیازمند روش‌های ویژه برای مدیریت و حمایت است والدین، مربیان و متخصصان با شناخت درست و به کارگیری راهکارهای مناسب می‌توانند به کودکان کمک کنند تا با به کار بردن راهکارهای مناسب احساسات بهتر و سالمی در آنها شکل بگیرد و بر بهبود و کیفت زندگی و تعامالات اجتماعی آنها تاثیرگذار باشد.
