کاردرمانی ذهنی کودکان

کاردرمانی ذهنی بخشی از درمان های توانبخشی است و با هدف افزایش مهارت های ذهنی و بهبود مشکلات ذهنی افراد، بهبود اختلالات رفتاری ، خلقی و یادگیری انجام می گیرد. کاردرمانی ذهنی در بزرگسالان با مشکلاتی نظیر آلزایمر، آسیب ها مغزی و مشکلات روان انجام می گیرد و به بیمار کمک می نماید توانایی های درکی و حافظه خود را پس از آسیب باز یابد.

این درمان در کودکان با در نظر گرفتن توانایی ها و وضعیت جسمی و ذهنی کودکانی که دچار اختلالات ذهنی و بیماری های خاص دیگر هستند انجام می گیرد و موجب تقویت درک، استدلال، دستور پذیری، حافظه و توجه و دیگر مهارت های ذهن در آن ها می شود. کودکان با اختلال در حافظه، مشکلات توجهی و بیش فعالی، مشکلات درکی و ذهنی، اوتیسم و اختلالات یادگیری می توانند از خدمات ما در بخش کاردرمانی ذهنی بهرمند شوند. استفاده از کاردرمانی ذهنی برای کودکان نقش بسزایی در بهبود مهارتهای یادگیری و توانایی کودکان با نیازهای خاص برای ارتباط موثر در محیط و بهرمندی از تسهیلات آموزشی و اجتماعی همگانی دارد. در این مقاله شما را با چگونگی انجام کاردرمانی ذهنی و نیازهای ذهنی خاص کودکان در هر سن آشنا می کنیم.

کاردرمانگر کیست؟

کاردرمانگر متخصص سلامت است که به افرادی کمک می‌کند تا مهارت‌ها و توانایی‌های لازم برای انجام فعالیت‌های روزمره خود را به دست آورند یا بازیابی کنند. این فعالیت‌ها شامل کار، تحصیل، ورزش، خانه‌داری و حتی تفریح هستند. به زبان ساده: کاردرمانگر به کسی که به دلیل بیماری، آسیب، یا ناتوانی فیزیکی یا ذهنی نمی‌تواند فعالیت‌های روزمره‌اش را به راحتی انجام دهد کمک می‌کند تا دوباره بتواند مستقل و با کیفیت زندگی بهتر زندگی کند.

در کلینیک اختلالات کودکان دکتر صابر با بهره گیری از تخصص، تجربه و امکانات درمانی پیشرفته بهترین خدمات کاردرمانی را در حیطه بهبود مهارت های ذهنی به کودکان ارائه نموده و روند پیشرفت و بهبودی را تسهیل می نماییم. اگر به دنبال کاردرمانی ذهنی اثر بخش هستید می توانید با کلینیک دکتر صابر  و با شماره ۰۹۱۹۹۱۹۵۸۳۶ تماس بگیرید ، در این مرکز تمامی مشکلات ذهنی کودک به صورت تخصصی در همان جلسه اول حضور توسط دکتر صابر و با انجام تست های استاندارد مشخص می گردد و برنامه درمانی مدون و طبقه بندی شده ای برای هر کودک به صورت مجزا ارائه می شود تا بتوانیم به سریع ترین نتیجه ممکن در جهت تقویت مهارت های یادگیری و ذهنی کودکان دست یابیم.

کاردرمانی ذهنی کودکان چیست ؟

کاردرمانی ذهنی به مجموعه ای از فعالیت ها و کارهای درمانی گفته می شود که با استفاده از یک سری تمرین های خاص و فعالیت های مناسب توانایی های شناختی کودک را بهبود می بخشد . این تمرین ها و فعالیت ها باعث افزایش عملکرد مغز می شود که در انتها باعث بهتر شدن قابلیت های شناختی کودک می شود.

رشد ذهنی و شناختی کودکان به‌تدریج و از طریق تجربه، بازی و تعامل با محیط شکل می‌گیرد. مهارت‌هایی مانند توجه به اطراف، گرفتن اشیا، تقلید از دیگران، حل مسائل ساده و دنبال کردن دستورها در سنین مختلف رشد می‌کنند. اگر کودک در دستیابی به چند مهارت متناسب با سن خود تأخیر داشته باشد یا در یادگیری و انجام فعالیت‌های روزمره با دشواری روبه‌رو شود، بررسی وضعیت رشدی او اهمیت دارد. ارزیابی تخصصی به شناسایی توانایی‌ها و نیازهای کودک کمک می‌کند و مشخص می‌سازد که آیا به مداخله توانبخشی یا پیگیری بیشتری نیاز دارد.

مراحل انجام کاردرمانی ذهنی کودکان

در کلینیک، کاردرمانی ذهنی به صورت یک فرآیند منظم و مرحله‌ای انجام می‌شود که هدف آن بازگرداندن یا تقویت مهارت‌های شناختی و عملکرد روزمره فرد است. مراحل و روش‌ها کاردرمانی ذهنی شامل موارد زیر هستند:

۱. ارزیابی اولیه

در این مرحله دکتر مصاحبه با بیمار و خانواده برای شناخت مشکلات و نیازهای کودک انجام می دهد و تمامی مشکلات در آن جلسه مشخص می گردد. دکتر مهارت‌های ذهنی کودک از جمله حافظه، توجه، تمرکز، برنامه‌ریزی، حل مسئله و مهارت‌های اجتماعی را مورد بررسی قرار می دهد. این مرحله با استفاده از تست های استاندارد روان شناختی و تجربه بالا دکتر برای مشخص شدن نقاط ضعف و قوت انجام می پذیرد

۲. تعیین اهداف درمان

در مرحله بعد باید اهداف درمان مشخص شود این هدف ها باید واقعی و مرتبط با فعالیت های روزانه باشد.

۳. برنامه‌ریزی درمانی

در این مرحله باید طراحی تمرینات هدفمند و فعالیت‌های عملی مطابق با نیاز فرد صورت بگیرد و تمرینات ذهنی و فعالیت‌های واقعی روزمره ترکیب شود و با استفاده از ابزارها و وسایل کمکی به درمان کودک کمک شود.

4. اجرای جلسات کاردرمانی ذهنی

جلسات کاردرمانی ذهنی به صورت زیر انجام می پذیرد:

• تمرینات شناختی: بازی‌های حافظه، تمرین توجه، حل مسئله، تمرینات سازماندهی

• فعالیت‌های روزمره: آشپزی، خرید، مدیریت پول، یادداشت‌برداری

• تمرینات گروهی: برای بهبود مهارت‌های اجتماعی و تعامل با دیگران

• جلسات معمولاً ۴۵ دقیقه تا ۱ ساعت و چند جلسه در هفته برگزار می‌شوند

۵. ارزیابی پیشرفت و بازخورد

ثبت و بررسی عملکرد کودک در فعالیت‌های تمرینی یکی از مراحل مهم کاردرمانی ذهنی می باشد که براساس پیشرفت یا مشکل جدید برنامه تغییر می کند. همچنین باید با خانواده ها برای همکاری در خانه هماهنگی انجام پذیرد.

همچنین بخوانید :کاردرمانی جسمی در کودکان 

مراحل رشد ذهنی و شناختی کودکان

مراحل رشد ذهنی و شناختی کودک به طور کلی در مراحل مختلفی تقسیم شده است که به تدریج به عوامل گوناگونی شکل می گیرد که این مراحل بدین صورت می باشد :

1. از تولد تا 3 ماهگی

2. از 3 ماهگی تا 6 ماهگی : کشف احساسات و تعامل بیشتر

3. از 6 ماهگی تا 9 ماهگی : درک دنیای اطراف

4. از 9 ماهگی تا 12 ماهگی : کشف عملی جهان اطراف

5. از 1 سالگی تا 2 سالگی : دوران شتاب در یادگیری

6. از 2 تا 3 سالگی : استقلال و کنجکاوی بیشتر

7. از 3 تا 4 سالگی : آغاز تفکر منطقی

8. از 4 تا 5 سالگی : آماده سازی برای ورود به مدرسه

انجام کاردرمانی ذهنی برای چه کودکانی ضروری است ؟

کاردرمانی ذهنی مناسب کودکانی است که دارای اختلالات رفتاری می باشد و شرایط زیر را دارند :

1.کودکان مبتلا به اوتیسم ، سندروم آسپرگر و...

2.کودکانی که تومور مغزی و حتی انواع سرطان را دارند

3.کودکان مبتلا به فلج مغزی

4.کودکانی با اختلالات مادرزادی

5.کودکانی با تاخیر رشدی و ناتوانی در حال رشد

6.کودکانی مواجه با ناتوانایی در یادگیری

 7.کودکانی با سندروم دان و سایر سندروم های ژنتیکی

8.کودکان مبتلا به عقب ماندگی ذهنی

9.کودکانی مبتلا با بیماری های عصبی عضلانی که آموزش را دشوار می نماید

10.کودکانی با اختلالات تغذیه ای و بلع

11.کودکان بیش فعال

12.کودکانی که با مشکلاتی مانند اختلال توجه ، اختلال تمرکز، اختلالات مخچه ای ، اختلالات حافظه ای ، ترس های شدید و حتی اختلال وسواس دارند.

13.کودکانی که مشکلات نوشتاری دارند

14.کودکانی که دچار اختلال در ارتباط با دیگران هستند

15.کودکانی با مشکلات اضطرابی و افسردگی

هدف از انجام کاردرمانی ذهنی کودک چیست ؟

انجام کاردرمانی ذهنی برای کودکان فواید زیادی دارد و به تقویت مهارت های شناختی ، بالا بردن ارتباطات اجتماعی و به دنبال آن افزایش اعتماد به نفس در کودک منجر می شود در زیر به 7 هدف اصلی کاردرمانی ذهنی کودک که به شرح زیر هست می پردازیم :

1.تقویت مهارت های شناختی مخصوصا از طریق بازی

2.درمان مشکلات درکی – بینایی

3.بهبود مشکلات ادراکی، شناختی و درک مطلب

4.بهبود توجه و تمرکز بینایی و شنوایی

5.بهبود مهارت های ارتباطی

6.تقویت مهارت های ترسیمی و رشد نقاشی

7.بهبود مهارت های استدلال و استنتاج و مقایسه

کاردرمانی موثرترین راهکار در توانبخشی کودکان مبتلا به کم توانایی های ذهنی است این کودکان از طریق روانپزشکان و متخصصین اطفال به مراکز توانبخشی برای دریافت خدمات ارجاع داده می شوند.

همچنین بخوانید : رفتار درمانی در کودکان 

کاردرمانی ذهنی برای کودکان کم توان

کاردرمانی کودکان کم توان ذهنی به عنوان موثرترین راهکار توابخشی در این کودکان شناخته می شود که نقش مهمی در بهبود مهارت های ذهنی کودکان دارد رده سنی از تولد تا 6 سالگی زمان اصلی رشد و توسعه ذهنی کودکان می باشد که باید بیشتر مورد توجه قرار بگیرد زیرا هنگامی که اقدمات کاردرمانی در این سنین صورت بگیرد بهترین نتایج را خواهد داد.

آموزش یکی از نیازهای این کودکان است که توسط تیم متخصیص کاردرمانی انجام می شود که آموزش متناسب با سن کودک کم توانی ذهنی ارائه می شود این تمرینات کاردرمانی همچنین به افزایش هوش و رشد ذهن کودک کمک می کند.

نقش والدین در تقویت مهارت‌های ذهنی کودک

تمرین مهارت‌های شناختی نباید فقط به جلسات کاردرمانی محدود شود. والدین می‌توانند با فعالیت‌های ساده روزمره، فرصت بیشتری برای تمرین توجه، حافظه، حل مسئله و پیروی از دستورها فراهم کنند. برای مثال، مرتب کردن اسباب‌بازی‌ها، جور کردن اشکال و رنگ‌ها، خواندن کتاب تصویری و انجام بازی‌های نوبتی به کودک فرصت می‌دهد این مهارت‌ها را در محیطی آشنا تمرین کند. بهتر است فعالیت‌ها متناسب با سن و توانایی کودک انتخاب شوند و در صورت دشوار بودن، با راهنمایی کاردرمانگر ساده‌تر شوند.

موثرترین بازی ها و تمرینات کاردرمانی برای کودکان با مشکلات ذهنی

این بازی ها و تمرینات با رنگ های مختلف و شکل های مختلفی انجام می شوند که نقش موثری در درک فضای کودک کم ذهن و همچنین افزایش خلاقیت او دارد که به مواردی از این بازی ها و تمرینات اشاره می شود:

1.بازی های لگویی

2.بازی با توپ وسبد

3.قایم موشک

4.نقاشی کردن

5.بازی های گروهی

6.بازی های پیدا کردن شکل مخفی شده

سخن پایانی

کاردرمانی ذهنی شاخه ای از کاردرمانی است که به ایجاد و تقویت مهارت های ذهنی و درمان مشکلات ذهنی و درکی و شناختی کودکانی که دچار اختلال شده اند کمک می کنند. 

در کلینیک دکتر صابر، کاردرمانی ذهنی با همکاری تیمی از متخصصان باتجربه و با رویکردی هماهنگ انجام می‌شود تا به بهبود مهارت‌های ذهنی کودکان کمک کند. این رویکرد تیمی می‌تواند به کاهش هزینه‌های درمان و تسهیل روند بهبودی کمک کند. کلینیک با فعالیت در شرق و غرب تهران، امکان دسترسی آسان‌تر خانواده‌ها به خدمات تخصصی را فراهم کرده است. همچنین، بیماران خارج از کشور می‌توانند با هماهنگی قبلی، برای دریافت خدمات درمانی برنامه‌ریزی کنند. اگر به دنبال خدمات تخصصی و اثربخش کاردرمانی ذهنی هستید، می‌توانید با کلینیک تماس بگیرید.