اوتیسم و اضطراب به طور تنگاتنگ با هم آمیخته شده اند ، نواحی همپوشانی خاصی از مغز احتمالا در تظاهرات اوتیسم و اضطراب نقش دارند. کودکان مبتلا به اختلال اوتیسم نیز مانند دیگر کودکان اضطراب خود را بروز می دهند، فقط ممکن است روش بیان آنها نیز متفاوت باشد. مضطرب بودن تا حدودی طبیعی است اما در صورتی که فعالیت ها و عملکرد روزانه ی کودک را مختل کند می تواند به سمت اختلالات اضطرابی رود. اختلالات اضطرابی از شایع ترین اختلالات در کودکان اوتیسم است.
مرکز تخصصی اختلالات کودکان دکتر صابر با بیش از 40 نیروی متخصص در بخش های مختلف درمانی فعالیت می نماید، بخش بازی درمانی و رفتاردرمانی از بخش های مفید این مرکز می باشد که در کنترل و بهبود علائم اضطرابی در کودکان اوتیسم و بیش فعال کمک کننده می باشد و روش های صحیح ابراز احساسات را به کودک آموزش میدهد.
برای بهبود این وضعیت کودک اوتیسم و یا جلوگیری از آن بهتر است که با علائم و روش های درمانی آن بیشتر آشنا شوید ، در ادامه به بررسی مفصل تر این موضوعات می پردازیم.
علائم اضطراب در کودکان مبتلا به اوتیسم
زمانی که کودک اوتیسم نگران یا مضطرب می شود، نحوه ی نشان دادن اضطراب بسیار مشابه با نشانه های اوتیسم و رفتار های کلیشه ای در این کودکان است. برخی از شایع ترین علائم وجود اضطراب در کودک شامل موارد زیر می شود :
1.انجام رفتار های خود تحریکی مثل چرخاندن دست ها و جلو عقب بردن سر
2.رفتار های کلیشه ای و وسواسی بیشتری انجام می دهد
3.دچار فرو پاشی عاطفی شود
4.ایجاد مشکلاتی در خواب مثل ناگهانی بیدار شدن
5.گوشه گیری
همچنین بخوانید :کاردرمانی دست در کودکان
عوامل ایجاد اضطراب در کودکان اوتیسم
اضطراب در کودکان اوتیسم ممکن است در اثر عوامل متعددی ایجاد شود ، شناختن عواملی که باعث ایجاد این حس در کودک می شود اولین قدم برای کمک به او برای مدیریت اضطرابش است.
مشکلات پردازش حسی :
حساسیت بیش از حد یا کمتر از حد نرمال نسبت به محرک های حسی مثل صدا ها ،نورها و بوهای خاص می تواند منبع بزرگی از اضطراب باشد.
نداشتن سواد عاطفی :
از آنجایی که کودکان اوتیسم اغلب نمی توانند احساسات خود را بیان کنند، همین امر باعث ایجاد اضطراب در آنها می شود.
نگرانی از تغییرات:
تغییرات غیر منتظره و ناگهانی و یا انتقال از فعالیتی به فعالیت دیگر ممکن است باعث ایجاد اضطراب در کودکان اوتیسم شود.
اضطراب عملکرد در مدرسه :
ممکن است کودک اوتیسم از ترس شکست در محیط مدرسه و یا عدم برقراری ارتباط صحیح با سایر کودکان دچار اضطراب شود .
راه کار هایی برای کاهش اضطراب کودک اوتیسم
در صورتی که کودک اوتیسم شما دائما دچار استرس و اضطراب می شود می توانید با انجام یکسری تکنیک ها تا حد زیادی به مدیریت علائم آن به او کمک کنید .
- یک تقویم با برنامه خاص درست کنید که می تواند به کودک کمک کند تا بداند چه انتظاری دارد.
- از راه حل های حل مسئله و فرآیند گام به گام استفاده کنید،این روش به کودکانی که انعطاف پذیر فکر می کنند کمک می کند تا موضوعات را از دید جدید تر ببینند.
- به کودک خود آموزش دهید تا از طریق روش موثری احساسات خودش را بروز دهد.
- کودک از ورزش و یوگا ویا تمرین های تمرکز حواس استفاده کند.
- برای مدتی چشمای خود را ببندد.
- 50 بار روی ترامپولین بپرد
- 5 بار نفش عمیق بکشد
- به مکانی آرام برود
- کتاب مورد علاقه اش را بخواند
- به وسیله مورد علاقه اش نگاه کند
همچنین بخوانید: کاردرمانی حسی در کودکان
انواع اضطراب در کودک اوتیسم
بین انواع مختلف اضطراب موارد زیر بین کودکان اوتیسم شایع تر است :
اختلال اضطراب جدایی :
ترس شدید بخاطر جدا شدن از والدین ،میزان شیوع 9 درصد
فوبیای خاص:
ترس غیر منطقی ازموضوع یا موقعیت خاص ،میزان شیوع 30 درصد
اختلال اضطراب فراگیر :
نگرانی دائم و افراطی در مسائل روزمره ،میزان شیوع 15 درصد
اختلال وسواس فکری :
افکار مزاحم و رفتار های اجباری برای کاهش اضطراب ،میزان شیوع 17 درصد
اختلال اضطراب اجتماعی :
ترس از موقعیت های اجتماعی یا محیط هایی که احساس امنیت در آن ندارند ،میزان شیوع 17 درصد
اختلال هراس:
حمله های وحشت زدگی غیر منتظره و ترس از بروز مجدد آن ،میزان شیوع 2 درصد
درمان اضطراب کودکان اوتیسم
روش مدیریت اضطراب برای همه کودکان یکسان نیست و باید با توجه به سن، شدت علائم، توانایی‌های ارتباطی و عوامل ایجادکننده اضطراب انتخاب شود. والدین برای مدیریت اضطراب کودک خود می توانند از روش های درمانی مختلفی استفاده کنند در ادامه به بررسی موثر ترین روش های درمانی می پردازیم :
مداخلات رفتاری :
مداخله های رفتاری باعث به وجود آمدن فرصت تمرین رفتار و مهارت مناسب برای رشد اجتماعی ، کنترل استرس و اضطراب می شود.
بازی درمانی :
بازی یکی از طبیعی‌ترین راه‌های ارتباط کودک با محیط و اطرافیان است. بهترین بازی درمانی اوتیسم نیز باید متناسب با سطح رشدی و نیازهای هر کودک انتخاب شود. بازی‌درمانی می‌تواند فرصت مناسبی برای تمرین تعامل اجتماعی، برقراری ارتباط، نوبت‌گیری، بیان احساسات و مواجهه تدریجی با موقعیت‌های جدید ایجاد کند.
از آنجا که برخی کودکان مبتلا به اوتیسم در برقراری ارتباط با دیگران دچار چالش هستند، فعالیت‌های بازی‌محور می‌توانند محیطی کم‌فشار برای تمرین این مهارت‌ها فراهم کنند و در کنار سایر مداخلات، به مدیریت اضطراب کمک کنند.
دارو درمانی :
دارو درمانی از دیگر روش هایی است که می تواند باعث کاهش اضطراب شود، البته به طور کامل نمی تواند علائم را از بین ببرد. دارو درمانی می تواند یک راهکار کوتاه مدت باشد.
گروه درمانی :
گروه درمانی احتمال تغییر ذهنی و ایجاد رفتار بهنجار را افزایش می دهد ،گروه درمانی برای کودکان مبتلا به اوتیسم بیشتر روی افزایش مهارت های اجتماعی تاکید دارد .
شن و ماسه بازی :
این روش نوعی بازی درمانی در کودکان به صورت غیر مستقیم است و می توان برای کاهش اضطراب کودک از آن بهره گرفت. بر اساس تحقیقات هنردرمانی، موسیقی درمانی در اوتیسم می تواند تاثیر بسیار زیادی روی کاهش اضطراب کودکان اوتیسم بگذارد .
سخن نهایی
مدیریت اضطراب کودکان اوتیسم به یک روش ثابت محدود نمی‌شود و بهتر است بر اساس شرایط و نیازهای هر کودک برنامه‌ریزی شود. بازی‌درمانی، مداخلات رفتاری، آموزش مهارت‌های اجتماعی و در صورت نیاز دارودرمانی می‌توانند در کنار یکدیگر به کاهش اضطراب و افزایش توانایی کودک در کنترل احساسات کمک کنند. ارزیابی تخصصی و شروع مداخله مناسب نیز می‌تواند از تأثیر اضطراب بر ارتباطات، یادگیری و کیفیت زندگی کودک و خانواده جلوگیری کند.
