لجبازی کودکان میتواند یکی از تجربیات بسیار آزاردهنده برای والدین باشد. لجبازی معمولاً زمانی اتفاق می‌افتد که کودکان غرق در احساسات شدیدی می‌شوند. احساساتی که ممکن است تجربه‌شان سخت، ناآشنا و غیرقابل کنترل باشد. البته باید توجه داشت که ممکن است برخی رفتارهای کودک به اشتباه با عنوان لجبازی شناخته شود در حالیکه این رفتارها میتواند تلاش کودک برای یادگیری و اکتشاف پیرامونش باشد. تمایل به خودمختاری و استقلال نیز نباید با لجبازی اشتباه گرفته شود.
لجبازی در کودکان چیست ؟
لجبازی کودکان، دارای پیامی برای ما است که اگر بتوانیم این پیام و هدف کودک را از لجبازی به درستی دریافت کنیم، می‌توانیم به کودک کمک کنیم تا در این مرحله رشدی هم به‌درستی قدم بردارد و به موفقیت در ارتباط با دیگران دست یابد.
درک کودک از محیط پیرامون و روابط موجود در نظام هستی کاملا متفاوت از افراد بزرگسال است و در مواردی کودک خواسته‌هایی دارد که عدم تامین آنها در ذهن افراد بزرگسال کاملا بدیهی است و میتواند منجر به لجبازی کودک شود.
سن شروع لجبازی در کودکان
لجبازی یکی از رفتارهای قابل پیش‌بینی و طبیعی رشد کودک است. به‌طور معمول سن لجبازی کودک از 2 سالگی آغاز می‌شود، در 3 و 4 سالگی به بیشترین حد خود می‌رسد و تا 7 سالگی ادامه دارد، لجبازی در سن 6 تا 7 سالگی کمتر می‌شود. البته باید توجه کرد که کاهش لجبازی‌ها به خودی خود اتفاق نمی‌افتد. شیوۀ برخورد والدین با کودک در کاهش لجبازی موثر است. کودکان نیاز دارند که با کمک ما راه‌حلی مناسب برای بیان احساساتشان پیدا کنند.در صورتی که در سن شروع لجبازی در کودکان رفتار نامناسبی با آنها داشته باشید، این کار برای‌شان تبدیل به عادت می‌شود و به‌مرور کودک نسبت به آن بی‌توجه می‌شود.
در ادامه می توانید بخوانید : رفتار درمانی کودکان لجباز
روش برخورد با کودک لجباز
ممکن است لجبازی گاهی روشی برای جلب توجه والدین باشد. بهتر است در این مواقع به جای نادیده گرفتن آن سعی کنید مرزهای خود را برای فرزندتان مشخص کنید. مشخص کردن مرزها کمک می‌کند کودکتان عواقب رفتارش را در نظر بگیرد. به عبارتی یاد می‌گیرد همیشه نمی‌توان به نیازها و خواسته‌های او پاسخ داد.
برخی از روش‌های برخورد با لجبازی کودکان عبارتند از:
- با او به آرامی و با زبانی ساده صحبت کنید.
- آنها را در آغوش بگیرید.
- کمک کنید تا به احساساتش توجه کند.
- راجع به علت لجبازی کودکتان کنجکاو باشید.
- حواسشان را پرت کنید.
- نسبت به احساسات خودتان آگاه باشید.
- داشتن گوشی شنوا برای خواسته‌های کودک، تا حد قابل قبولی مانع لجبازی کودک می‌شود.
- فکر کردن به این موضوع که چه چیزی باعث بروز لجبازی کودکان در این موقعیت شده است و این که این لجبازی چطور به کودک کمک می‌کند تا نیازش را برطرف کند.
- وجود رابطه‌ی پایدار و همدلانه در موقعیت‌های بروز لجبازی به کودک کمک می‌کند تا از این موقعیت گذر کند.
- پایین آوردن سطح توقع والدین از کودک و رفتارهایش در حد خودش.
- عدم وضع قوانین پی‌درپی برای موقعیت‌های مختلف کودک.
- اجازه تجربه کردن توسط کودک و دادن حق انتخاب و تصمیم‌گیری به کودک.
- ایجاد حواس‌پرتی و ارائه فعالیت‌های متناسب با موقعیت زمانی و مکانی و خواسته‌ی کودک و احساسات کودک
علت لجبازی در کودکان
لجبازی کودک با والدین معمولاً فقط یک علت ندارد. نزدیکبودن رابطه عاطفی، محدودیتهای روزمره، شیوه بیان دستورها، شرایط جسمی و هیجانی کودک و واکنش بزرگسالان میتوانند همزمان بر رفتار اثر بگذارند. بعضی کودکان در کنار فردی که نزد او احساس امنیت بیشتری دارند، آزادانه‌تر خشم یا ناراحتی خود را نشان می‌دهند؛ بنابراین بیشترشدن مخالفت با مادر یا پدر لزوماً به معنای ضعیف‌بودن رابطه نیست.
- نیاز به استقلال
- خستگی، گرسنگی یا بیماری
- دستورهای زیاد و پی‌درپی
- قوانین ناهماهنگ
- جلب توجه
- ناتوانی در بیان احساسات
نکات مهم برای مقابله با کودک لجباز
- احساسات کودک را به رسمیت بشناسید
- انتظارات‌تان از کودک را واضح و روشن بیان کنید
- دور تنبیه بدنی را خط بکشید
- بازی نقش‌آفرینی احساسی با کودک انجام دهید
- زمان شخصی ایجاد کنید
و همچنین ببینید : کاردرمانی برای کودکان دارای ضعف عضلانی
لجبازی کودکان تا چه سنی ادامه دارد ؟
سن لجبازی کودکان معمولاً از یکی دو سالگی شروع می‌شود و تا ۱۲ سالگی در اشکال و پوشش‌های مختلف ادامه دارد؛ اما در برخی موارد ممکن است رفتارهای لجبازانه تا سنین نوجوانی هم ادامه داشته باشد.
شدت، طول دوره و سن لجبازی کودک معمولاً به ۳ چیز بستگی دارد:
- شخصیت کودک
- سبک فرزندپروری والدین
- محیط زندگی کودک
درمان کودک لجباز
لجبازی کودکان، اتفاقی غیرمعمول نیست. بسیاری از کودکان در دو و سه سالگی ممکن است چنین چالشی برای اثبات وجود و کسب استقلال نشان دهند. متخصصان معتقدند، لجبازی را باید به عنوان یک مرحله طبیعی رشد کودکان در نظر گرفت و از رفتارهای مخرب که منجر به تشدید و یا بروز تبعات منفی، می‌شوند پرهیز کرد. تنبیه کلامی و یا بدنی میتواند بسیار خطرناک باشد بنابراین باید برای کاهش اثرات چنین رفتاری، آموزش دید.
توجه به علت رفتار کودک و عوامل ارتباطی بین مادر و کودک پیامدهای مثبتی دارد. درمان‌هایی جهت بهبود رابطۀ والد و کودک، شناسایی مهارت‌ها و ظرفیت‌های هیجانی کودک، افزایش درک والدین از معنای رفتار کودک میتواند درمان اثربخشی برای لجبازی کودکان باشد. بازی درمانی برای کودکان لجباز نیز موثر است. در بازی درمانی، کودک علاوه بر آشنایی بیشتر با احساسات و رفتارهایش، یاد می‌گیرد واکنش مناسب در موقعیت‌های چالش‌برانگیز کدام است.
سخن آخر
سن لجبازی کودکان را از دو سالگی تا هفت سالگی بیان می کنند. تربیت یک کودک لجباز چندان ساده نیست و حتی ممکن است منجر به ویژگی های شخصیتی دیگری شود که سازگاری را ناممکن کند. این گروه نسبت به همسالان خود اغلب بی رحم هستند، اعتماد به نفس ندارند و روابط سرد خانوادگی از نظر روحی آنها را بسیار شکننده می کند. برخی برای تخلیه انرژی مخرب، ممکن است دست به اقدامات ناخوشایند نیز بزنند.
