فلج مغزی آتاکسی نوع نادری از فلج مغزی است که حدود 5 تا 10 درصد از همه افراد مبتلا به فلج مغزی را دربر می‌گیرد. این نام از کلمه « آتاکسیا» گرفته شده و به معنای عدم هماهنگی و بدون نظم است.

فلج مغزی آتاکسی در اثر آسیب به مرکز تعادل مغز یعنی مخچه ایجاد می‌شود. مخچه مسئول تنظیم دقیق دستورات حرکتی برای بدن است و آسیب به این ناحیه منجر به هماهنگی ضعیف عضلات و عدم تعادل می‌شود. هرکدام از انواع مختلف فلج مغزی بر نواحی مشخصی از مغز تأثیر می‌گذارد. به همین دلیل است که هرکدام از انواع مختلف سی پی، علائم منحصر به فردی ایجاد می‌کند.

فلج مغزی آتاکسی چیست ؟

فلج مغزی آتاکسی یکی از نادرترین نوع فلج مغزی می باشد که باعث ایجاد ناهماهنگی و ضعف در تعادل بدن دارد و همچنین بر درک عمق تاثیر می گذارد. درمان فلج مغزی آتاکسی شامل توانبخشی  کادرمانی ، گفتاردرمانی ، دارودرمانی و... است.

انواع فلج مغزی آتاکسی

فلج مغزی آتاکسی نوعی از اختلالات حرکتی دائم در سیستم عصبی ولی غیر پیشرونده هستند که به دلیل ناهنجاری‌های مادرزادی یا آسیب‌های وارده بر مغز در مراحل اولیه تکامل ایجاد می‌گردند. تعدادی از اینان فقط نقص حرکتی دارند و اختلال دیگری ندارند ولی در سایر بیماران علایم احتمالی همراه این اختلالات، مشکلات یادگیری، شنیدن، دیدن و تشنج است. وضعیت هوش بسته به محل آسیب متغیر است و بعضی از این کودکان از نظر هوشی با استعدادند. فلج مغزی دارای چندین نوع متفاوت است که عبارتند از :

1.اسپاستیک : شایعترین نوع که ۷۰ تا ۸۰ درصد موارد را شامل می‌شود در اثر آسیب به نورون‌های حرکتی فوقانی در مسیر پیرامیدال ایجاد می‌شود.

2.آتاکسیک : به علت آسیب مخچه روی می‌دهد و مشخصات آن عبارت است از وضعیت (posture) غیرطبیعی و فقدان هماهنگی منظم عضلات و یا هر دو در کمتر از ۵ درصد موارد مشاهده می‌شود.

3.دیس کینتیک : مشخصه آن الگوهای حرکتی غیرطبیعی و حرکات بدون اراده، کنترل نشده است که 10 تا 15 درصد را تشکیل می دهد.

4.هیپونونیک

5.ترکیبی از همه موارد

در ادامه بخوانید : دیستونی (Dystonia) چیست و چطور درمان می شود؟

علائم فلج مغزی آتاکسی

یکی از بارزترین علائم فلج مغزی آتاکسی راه رفتن با پاهای باز به دلیل اختلال در تعادل و درک عمق است. علائم دیگر عبارتند از: 

• اختلال در تعادل : دشواری در حفظ وضعیت بدنی پایدار و بی‌ثباتی تنه هنگام نشستن یا ایستادن.
• اختلال در هماهنگی حرکات : حرکات دست و پا ناهماهنگ، اصلاحی و غیر دقیق هستند.
• لرزش حرکتی : به‌ویژه هنگام انجام حرکات ظریف و ارادی مانند نوشتن، گرفتن اشیاء یا تایپ کردن.
• مشکلات حرکتی ظریف : ناتوانی در انجام حرکات دقیق و تکراری، مانند گرفتن اشیاء کوچک یا نوشتن.
• مشکلات راه رفتن و تعادل : راه رفتن ناپایدار، با پاهای باز و سقوط‌های مکرر به دلیل ضعف تعادل.
• مشکلات گفتاری : گفتار نامنظم و بریده‌بریده به علت اختلال در هماهنگی عضلات گفتاری.
• ضعف عضلانی و حرکات کند : تون عضلانی پایین و کاهش سرعت انجام فعالیت‌ها.
• مشکلات درک عمق و بینایی : دشواری در قضاوت فاصله و حرکات غیرطبیعی چشم.
• مشکلات بلع و کنترل عضلات دهان : ناشی از ناهماهنگی عضلات مرتبط با دهان و صورت.

 علت ایجاد فلج مغزی آتاکسی

اغلب علت فلج مغزی مشخص نیست. اما عوامل متعددی که باعث ابتلا به فلج مغزی آتاکسی می‌شود .آسیب مغزی می‌تواند ناشی از دلایل مختلفی باشد از جمله: 

• عفونت های مادر و قرار گرفتن در معرض سموم.
• سکته مغزی جنینی (به معنای خونریزی یا لخته شدن خون در مغز در حالی که جنین هنوز در رحم است.)
• فشار خون بالای ماد، که نوزاد را در معرض خطر بیشتری برای سکته قرار می‌دهد.
• کمبود اکسیژن، که می تواند قبل یا در حین زایمان سخت اتفاق بیفتد.
• پارگی رحم که می‌تواند منجر به کمبود اکسیژن شود.
• آسیب جفت یا بند ناف.
• اشتباهات پزشکی، که می‌تواند به رخ داد هر یک از موارد فوق کمک کند. 

نحوه تشخیص فلج مغزی آتاکسی

در بیشتر موارد، فلج مغزی آتاکسی تا زمانی که کودک علائم تاخیر در رشد را نشان ندهد، تشخیص داده نمی‌شود.
بنابراین فلج مغزی آتاکسی معمولاً قبل از حدود 3 تا 18 ماهگی تشخیص داده نمی‌شود. بلکه در این زمان، پس از انجام معاینات پزشکی و یک سری آزمایشات، فلج مغزی تشخیص داده می‌شود. در انجام معاینات پزشکی منظم برای کودک خود، به خصوص در مراحل شیرخوارگی و نوپایی، دقیق باشید تا پزشکان بتوانند درمان را در اسرع وقت شروع کنند.

• هنگامی که کودکان شروع به نشان دادن حرکات عجیب می‌کنند.
• در دنبال کردن اشیا با چشم مشکلی دیده می‌شود.
• در گرفتن اشیا دچار مشکل می‌شوند.

و همچنین ببینید : دیزآرتری چیست؟ علل، تشخیص و درمان

درمان فلج مغزی آتاکسی

راههای درمان فلج مغزی اتاکسی به شرح زیر می باشد :

1. کاردرمانی :

از آنجایی که فلج مغزی آتاکسی منجر به مشکلات عضلانی و ناهماهنگی می‌شود، کاردرمانی تقریباً همیشه به عنوان بخش ثابت یک برنامه درمانی کلی توصیه می‌شود کاردرمانی بهتر است هرچه زودتر، حتی از نوزادی شروع شود تا مهارت‌های حرکتی و توانایی عملکردی کودک به حداکثر برسد..

2. داروها:

ممکن است انواع خاصی از داروها برای کودکان مبتلا به فلج مغزی آتاکسی تجویز شود که به آنها در کنترل لرزش کمک کند. در این مورد پزشکان اغلب پریمیدون را که یک داروی ضد تشنج است، تجویز می‌کنند. در صورت نیاز به هر دارویی، پزشک طبق برنامه درمانی خود آن را تجویز می‌کند.

3. گفتاردرمانی:

برای اکثر کودکان مبتلا به این نوع فلج مغزی، پزشکان اغلب گفتار درمانی را توصیه می‌کنند، زیرا این کودکان در گفتار و بلع دچار مشکل هستند.

 

سخن آخر

فلج مغزی آتاکسیک درمان قطعی ندارد، اما توان‌بخشی و کاردرمانی می‌تواند مهارت‌های حرکتی، تعادل، استقلال و کیفیت زندگی بیمار را بهبود دهد.