نگرانی درباره زمان شروع صحبت کردن کودکان یکی از دغدغه‌های رایج والدین، به‌ویژه مادران است. بسیاری از خانواده‌ها زمانی که فرزند خود را با کودکان دیگر مقایسه می‌کنند، دچار اضطراب می‌شوند.  در حالی که مقایسه کودکان با یکدیگر صحیح نیست، آگاهی از مراحل رشد گفتار می‌تواند به والدین کمک کند تا در صورت وجود مشکل، سریع‌تر اقدام کنند.

ما در این مقاله قصد داریم با آگاهی بیشتر به والدین کمک کنیم تا با بررسی سن طبیعی شروع به حرف زدن کودک خود را شناسایی کنند و چه زمانی به گفتار درمانی مراجعه ضروری می باشد. پس با ما همراه باشید.

رشد زبانی چیست و چه مراحلی دارد؟

رشد زبان در سه سطح اتفاق می‌افتد: از سطح «واجی» شروع می‌شود، به‌تدریج به سطح «کلمه» می‌رود و بعد به مرحلۀ «جمله» و «دستور زبان» می‌رسد. در ادامه، مراحل رشد زبان کودک را از ابتدا تا پایان دورۀ کودکی باهم بررسی می‌کنیم.

چرا بعضی کودکان دیرتر حرف می زنند ؟

انجمن گفتار و زبان آمریکا (ASHA) تأخیر در گفتار را حالتی می‌داند که در آن کودک نسبت به همسالانش دیرتر به مهارت‌های گفتاری می‌رسد. به زبان ساده، اگر کودک در سن مناسب شروع به حرف زدن نکند یا در بیان کلمات و جمله‌ها مشکل داشته باشد، می‌گوییم دچار تأخیر گفتار است. این تأخیر می‌تواند خودش را به شکل کم‌حرفی، مشکل در تلفظ یا دشواری در کنار هم قرار دادن کلمات نشان دهد.

از آنجا که گفتار و زبان ابزار اصلی کودک برای ارتباط با محیط و یکی از پایه‌های مهم رشد او هستند، تشخیص به‌موقع این تأخیر اهمیت زیادی دارد.

نحوه یادگیری حرف زدن کودکان

قبل از آن‌که به سراغ جدول زمانی حرف زدن کودک برویم لازم است نحوه یادگیری حرف زدن او را بررسی کنیم. نوزادان از همان روزهای ابتدایی زندگی، در حال یادگیری ارتباط برقرار کردن هستند. این یادگیری از طریق گوش‌دادن به صداهای اطراف، به‌ویژه صدای آرامش‌بخش والدین‌شان شروع می‌شود. کودکان به دو روش زیر صحبت‌کردن را یاد می‌گیرند:

• با دقت به صحبت‌های شما گوش می‌دهند و به مرور زمان آهنگ و الگوی کلام شما را درک می‌کنند.
• حالات چهره شما را با کنجکاوی مشاهده می‌کنند و ارتباط میان کلمات و احساسات را می‌آموزند.

می توانید بخوانید : گفتار درمانی کودک 2 ساله

سن حرف زدن کودک

هر کودک با سرعت خودش رشد می‌کند. جدول‌های سنی فقط حدودی هستند و اگر فرزندتان کمی زودتر یا دیرتر شروع به حرف زدن کند، جای نگرانی نیست. مهم این است که روند رشدش پیگیری شود.

1. در حدود۶ تا ۹ ماهگی ، کودکان صداهایی مانند «با-با» یا «دا-دا» تولید می‌کنند که بیشتر بازی با صدا هستند تا گفتار واقعی.
2. در سن۱۲ ماهگی ، اغلب کودکان اولین کلمات با معنی مانند «مامان»، «بابا» یا «آب» را بیان می‌کنند.
3. در سن ۱۸ ماهگی ، معمولاً بین ۱۰ تا ۲۰ کلمه در دایره لغات کودک قرار دارد.
4. در سن ۲ سالگی ، کودک باید حدود ۵۰ کلمه بداند و بتواند دو کلمه را به هم متصل کند (مانند «مامان بده» یا «آب می‌خوام»).

چه زمانی لازم است به گفتار درمانی مراجعه کرد ؟

اگر کودک شما:

تا ۱۸ ماهگی هیچ کلمه‌ای نگفته باشد، و یا کلمات محدود به یک تا پنج واژه باشد

در ۲ سالگی کمتر از ۵۰ کلمه بیان کند و یا نتواند دو کلمه را با هم ترکیب کند،

یا جملات و دستورات زیادی را درک میکند ولی کلمات بیانی محدود هستند (فاصله بسیار زیاد بین درک و بیان کودک)

لازم است برای ارزیابی دقیق‌تر به یک مرکز گفتاردرمانی کودک مراجعه نمایید.

در این شرایط برخی والدین به واسطه علاقه و دلبستگی به کودک، ناآگاهانه به توجیه وضعیت پرداخته و فرزندشان را با دوران کودکی خود یا اطرافیان مقایسه می کنند. در نتیجه بجای مشورت گرفتن از متخصصان، اغلب بدلیل قضاوتهای نادرست و اطلاعات غیردقیق، سرنوشت کودکشان را به اما و اگر گره می‌زنند.

در فرآیند گفتاردرمانی، ابتدا با ارزیابی تخصصی مشخص می‌شود که علت تأخیر در گفتار کودک چیست؛ این علت ممکن است ساختاری یا زبانی و رشدی باشد. سپس با استفاده از تکنیک‌های درمانی و تعاملات هدفمند، کودک به سمت پیشرفت در گفتار هدایت می‌شود.

تفاوت سن حرف زدن کودک بین دختر پسر و دختر

بین کودکان پسر و دختر تفاوت‌هایی در سن شروع گفتار وجود دارد که معمولاً جزئی و طبیعی هستند. تحقیقات نشان می‌دهد دخترها به‌طور میانگین زودتر از پسرها زبان باز می‌کنند، اما این اختلاف معمولاً در محدوده طبیعی رشد قرار دارد.

این تفاوت می‌تواند ناشی از عوامل بیولوژیکی مانند ژن و هورمون، و همچنین عوامل محیطی مانند سبک تربیت و میزان تعامل زبانی با کودک باشد.

دخترها اغلب ۲ تا ۳ ماه زودتر از پسرها شروع به صحبت می‌کنند. اگر دختری تا ۱۴ ماهگی هیچ کلمه‌ای نگفته یا تا ۲ سالگی جمله‌سازی ندارد، بهتر است با یک متخصص گفتار و زبان مشورت شود.

همچنین ببینید : بهترین دکتر برای لکنت زبان

چه زمانی نگران دیر حرف زدن کودک باشیم ؟

تفاوت بین تنوع طبیعی در رشد گفتار و یک مشکل جدی، در شدت و مدت تأخیر مشخص می‌شود. اگر کودک تنها کمی دیرتر از هم‌سالان خود شروع به صحبت کند، ممکن است در محدوده طبیعی قرار داشته باشد. اما وقتی تأخیر چند ماهه با علائم هشداردهنده همراه است، باید موضوع را جدی گرفت.

شناخت این نشانه‌ها، به والدین کمک می‌کند تا به‌موقع برای ارزیابی و درمان اقدام کنند.

 

سخن آخر

شناخت روند طبیعی حرف زدن کودک و آگاهی از تفاوت‌های فردی و جنسیتی در این مسیر، به والدین کمک می‌کند با آرامش و دقت بیشتری رفتار کنند. اگرچه سن حرف زدن کودک پسر معمولاً کمی دیرتر از سن حرف زدن کودک دختر است، اما تا زمانی که کودک در محدوده طبیعی قرار دارد، جای نگرانی نیست.